CHRISTOPHER RUTHENBECK

tłumaczył Grzegorz A. Nowak

Fate Core i Fate Accelerated Edition (FAE) to fenomenalne gry, ale bywa, że nie zawsze spełniają oczekiwania. Tory presji – w FC dwa, w FAE jeden – zostały zaprojektowane w konkretnym celu i sprawdzają się w nim bardzo dobrze. Czasami jednak nasze wymagania oraz zamierzenia twórców tego mechanizmu, nie zgrywają się ze sobą. Wtedy pojawia się potrzeba stworzenia nowego toru presji. Mechanika Fate Core daje świetne podwaliny do tworzenia własnych modyfikacji, jednak rozdział o Atutach (strona 296) skupia się głównie na dopasowaniu umiejętności i sztuczek do własnych potrzeb. O modyfikowaniu torów presji nie ma tam zbyt wiele. W tym artykule pokaże wam nowy tor, zarezerwowany dla many i przeznaczony dla postaci używających magii, oraz przeprowadzę was przez cały proces projektowania tego mechanizmu.

Kilka słów o presji

Presja jest często używanym elementem mechaniki Fate, ale poświęca się jej mniej uwagi niż umiejętnościom, sztuczkom i aspektom. Gracze nie mają problemów z umiejętnościami i sztuczkami: mamy 4 akcje, 4 rozstrzygnięcia i mnóstwo miejsca na wymyślanie własnych rozwiązań. Podobnie jest z aspektami – łatwo je zrozumieć, mówią o istotnych faktach na temat bohatera, sceny, świata gry itp. Z kolei presja to nie do końca jasny koncept, który przypomina nieco Punkty Wytrzymałości znane z innych gier fabularnych i często właśnie w ten sposób jest traktowana. Nieustannie używamy jej podczas konfliktów, żeby ratować skórę postaci, a poza konfliktami, żeby odnosić sukcesy z kosztem. Jest zawsze gdzieś w tle i sprawia, że bohaterowie mogą zabłysnąć. Jednak presja daje znacznie większe możliwości.

Zarówno Fate Core, jak i FAE korzystają z tego samego prostego mechanizmu dla torów presji. Każde pole presji ma wartość od 2 do 4 (w FAE ta wartość przyjmuje maksymalnie 3). Kiedy zakreślasz jedno z pól, używasz jego wartości do redukowania przebić ataku. Można na to spojrzeć z innej strony: zakreśl jedno pole presji, żeby dodać jego wartość do swojego rzutu. Jeśli w teście obrony poniesiesz porażkę i zabraknie ci 2 przebić, zaznaczasz drugie pole presji i w ten sposób unikasz konsekwencji i wyeliminowania z konfliktu, prawda? Efektywnie więc jest to premia do twojego rzutu.

Owszem, presja jest kosztem, ale to ty decydujesz się go zapłacić. Kiedy poniesiesz porażkę w teście, jedną z opcji jest “udaje ci się to zrobić, ale poważnym kosztem” (Fate Core, strona 132). W przypadku nieudanych testów obrony, presja jest tym kosztem. Jeśli nie zapłacisz, nie osiągasz swojego celu, natomiast twojemu agresorowi udaje się i najczęściej jego celem jest wyeliminowanie twojej postaci!

Dodatkowa presja

Dla wielu gier wykorzystujących zasady Fate Core dwa tory presji wystarczają w zupełności. Presja umysłowa jest używana do napędzania zdolności opartych na silnej woli, natomiast presja fizyczna odzwierciedla wykraczanie poza normalne możliwości twojego ciała. Z uwagi na to, że fizyczne konflikty rzadko atakują tor presji umysłowej (i vice versa), wykorzystanie jednego toru presji do napędzania zdolności przeznaczonych dla innego rodzaju konfliktów, stwarza duże pole do tworzenia potężnych kombinacji.

FAE ma tylko jeden tor presji, dlatego lepiej jest stworzyć zupełnie nowy niż bazować na tym podstawowym. Jeśli starasz się uniknąć eliminacji aktywując zdolności, za które koszt płacisz z jednego tylko toru, osiągniesz efekt odwrotny do zamierzonego!

Mana, przykładowa presja

Popularnym motywem w fantasy jest mag albo czarnoksiężnik, który sięga po magię, żeby dokonać czegoś niemożliwego. Harry Dresden i Anita Blake, którym poświęcono osobne serie książkowe; smoczy jeździec Eragon znany z serii Dziedzictwo; Merlin z legend arturiańskich; Luke Skywalker z Gwiezdnych Wojen. Słyszeliśmy i czytaliśmy o wielu podobnych postaciach: bohaterach, którzy potrafią czynić cuda za pomocą mistycznych mocy.

Do rozegrania niektórych sesji będzie wam potrzebne coś więcej, niż tylko standardowe tory presji, które można używać w sposób przewidziany w podstawowych zasadach. Czasami będziecie potrzebowali wyjątkowych atutów, opierających się nie tylko na umiejętnościach i sztuczkach. Tory presji mogą wypełnić tę przestrzeń, w której same umiejętności i sztuczki nie wystarczą.

Umiejętności używane są do bezpośredniego mierzenia się z problemami – stąd wzięły się cztery akcje – a sztuczki sprawiają, że twój bohater wykorzystuje umiejętności jeszcze lepiej. Z kolej tory presji służą do modyfikowania twoich umiejętności i sztuczek. W ten sposób presja subtelnie odróżnia się od umiejętności i sztuczek. W przeciwieństwie do nich nie działa cały czas, tylko czeka na boku, żeby wkroczyć do akcji we właściwym momencie. Przykładowo, twój bohater ucieka przed pogonią i musi wykonać test przezwyciężania, żeby przedostać się na drugą stronę niewysokiego muru. Jeśli w teście osiągniesz remis, odnosisz sukces niedużym kosztem. Wraz z MG decydujecie, że kosztem będzie punkt presji. Nadal uciekasz przed pościgiem, ale jesteś znacznie bliżej eliminacji.

Fabularne tło toru presji

Pierwszym krokiem jest stworzenie tła dla nowego toru presji. Potrzebne będą nie więcej niż 3 zdania, które opisują ideę stojącą za tym elementem mechaniki i to, do czego jest używany tor presji. Później będziesz mógł czerpać inspiracje z opisu, jeśli zdarzy się gdzieś utknąć w trakcie procesu kreacji. Podczas tego kroku pamiętaj o Złotej Zasadzie systemu Fate: “Najpierw zdecyduj się, co chcesz osiągnąć, potem poszukaj reguł, które pomogą ci to zrobić” (Fate Core, strona 185). Fate jest systemem, w którym narracja ma pierwszeństwo, dopiero później możesz przejść do mechaniki.

Mana jest efemerycznym źródłem energii, po którą magowie sięgają, żeby zasilić nią swoje moce. Łatwo ją wykorzystać, ale odnawia się powoli. Korzystając z niej, magowie mogą dysponować niewyobrażalnymi mocami destrukcji i kreacji.

Długość toru presji

Długość toru presji można określić na kilka sposobów. Zarówno Fate Core, jak i FAE mają na to swoje reguły. Fate Core używa torów presji, których długość opiera się na wartości umiejętności. Rozpoczynasz grę z 2 polami, a kolejne otrzymujesz za odpowiednio wysoką umiejętność. W FAE długość toru presji jest niezmienna i wynosi 3 pola.

Tory presji oparte na wartości umiejętności sprawdzają się w ogólnych przypadkach. Im bohater jest w czymś lepszy (tzn. ma wyższą umiejętność), tym więcej ma presji związanej z tą umiejętnością. Tory ze stałą liczbą pół presji sprawdzają się w FAE, kiedy dodajesz do gry nowy tor. Można je również wykorzystać w Fate Core, jeśli zasoby reprezentowane przez tor presji są w jakiś sposób ograniczone.

Oprócz tego są jeszcze dwie metody określania długości toru presji: oparta na aspektach oraz na sztuczkach. Pierwsze z nich dobrze wykorzystywać, jeśli chcesz ograniczyć rozmiar toru. Aspekty bohatera są ograniczone, więc poświęcenie ich na rzecz toru presji sporo mówi o twojej postaci. Z kolei tory presji oparte na sztuczkach faworyzują wyspecjalizowanych bohaterów. Im więcej sztuczek związanych z torem presji, tym będzie on dłuższy.

Pomysł oparcia toru presji na aspektach pochodzi z Fate System Toolkit, gdzie został opisany jako tor presji bogactwa (strona 69). Na początku ma 2 pola, tak samo, jak tor oparty na umiejętnościach, jednak dodatkowe pola zostają dodane za każdy aspekt, który wskazuje na to, że powinien być dłuższy. Dlatego zarówno Obrzydliwie bogaty, jak i Oszczędności na czarną godzinę zwiększają długość toru presji bogactwa.

Tor presji opierający się na sztuczkach na początku również ma 2 pola, a dodatkowe dodawane są za każde dwie sztuczki odnoszące się do niego. Takie sztuczki nie muszą koniecznie korzystać z presji tego toru, wystarczy, że będą z nim związane w jakiś sposób.

Jeśli tworzysz nowy tor presji dla FAE, najlepiej unikać opierania go na jednej z postaw. Zwyczajnie postawy zawierają w sobie zbyt szerokie spektrum działań bohatera. Z tego powodu w FAE najlepiej sprawdzają się tory presji o stałej długości, oparte na sztuczkach lub aspektach. W przykładowym torze presji many, długość określamy na podstawie liczby sztuczek, więc może on zostać wykorzystany zarówno w Fate Core, jak i FAE.

Tory presji oparte na umiejętnościach mają wbudowany limit długości. Umiejętności są ograniczone do pewnego stopnia, a piramida uniemożliwia zbyt szybki wzrost ich wartości. Tory presji oparte na aspektach nie przekraczają 7 pól, ponieważ bohater może mieć tylko 5 aspektów. Tory presji o stałej długości również mają swoje ograniczenie – są po prostu niezmienne. Jednak w przypadku tych, opartych na sztuczkach, musisz zastanowić się nad tym, jaka będzie ich maksymalna długość. Nawet początkujący bohater może zużyć wszystkie 3 startowe sztuczki i 2 punkty odświeżania, żeby stworzyć 5 sztuczek dedykowanych torowi presji. W takiej sytuacji postać startuje z 4 polami na torze presji, a podczas kolejnego dokonania jest w stanie podnieść tę liczbę do 5! Optymalnym maksimum jest 4-6 pól, z wyjątkiem przypadków, kiedy chcesz, żeby bohaterowie byli niesamowicie potężni. Wtedy można podnieść maksimum do 8 albo w ogóle nie ustawiać żadnego limitu.

Potężni magowie potrafią dysponować większą ilością many, dlatego tor presji many będzie oparty na sztuczkach. Początkowo ma 2 pola i kolejne dostaje za każde dwie magiczne sztuczki czarodzieja. Potężni magowie są zdolni do robienia niesamowitych rzeczy, jednak muszą poświęcić swoje życie magicznej sztuce. Na razie więc ustawimy maksymalną długość toru na 5 pól.

Wykorzystywanie presji

Kiedy już wiemy co odzwierciedla nasz tor presji oraz jaka będzie jego długość, kolejnym krokiem jest ustalenie, w jaki sposób możemy z niego korzystać. Standardowe tory presji wykorzystywane są do odnoszenia sukcesu z kosztem, jednak to nie wyczerpuje naszych opcji. Presji możesz użyć również, żeby uzyskać premię do rzutu albo zastąpić nią punkt losu. Dobry przykład “użycia presji zamiast punktów losu” znajduje się w artykule Briana Engarda o amunicji z Fate Codex: tom 1, numer 1 – wydaj punkt presji amunicji, żeby przerzucić test Strzelania z broni palnej.

Istnieje jednak mała, ale istotna różnica pomiędzy używaniem presji do odnoszenia sukcesu z kosztem a używaniem jej, żeby uzyskać premię do rzutu. Na pierwszy rzut oka obie te opcje wyglądają podobnie, ale wyniki użycia ich mogą być bardzo różne. Załóżmy, że w teście odnosisz porażkę osiągając wynik 1. Jeśli twój tor presji umożliwia odniesienie sukcesu z kosztem, zaznaczenie jednego z pól oznacza, że wszystko jest w porządku i odnosisz sukces. Natomiast jeśli tor presji daje premie do rzutów, zaznaczenie pola o wartości 1 może zamienić porażkę w remis, a zaznaczenie pola o wartości 4 sprawia, że odnosisz imponujący sukces!

Wybór jednej z powyższych opcji zależy od tego, jakie odczucia ma za sobą nieść używanie toru presji. Jeśli chcesz, żeby gracz miał poczucie korzystania z czegoś potężnego i aktywnego w swojej naturze, skorzystaj z premii do rzutu. Jeśli jednak tor presji ma charakter bardziej defensywny i reaktywny – jak w przypadku determinacji, fizycznej wytrzymałości itp. – skorzystaj z sukcesu z kosztem. Tworzenie nowego toru presji to bardziej sztuka niż ścisła nauka i powyższa kwestia jest właśnie tego przykładem. Pominięcie opcji “sukcesu z kosztem” na rzecz zwykłej premii może wydawać się kuszące, dlatego że takie rozwiązanie wydaje się mieć więcej zalet. Nie zapominaj jednak o tym, jakie jest przeznaczenie nowego toru presji. Nie ma jednej słusznej metody rozwiązania tego problemu, więc zadecyduj o tym wedle własnego uznania. Kiedy pojawią się wątpliwości, wróć do rozpisanego na początku fabularnego tła i tam szukaj inspiracji.

W przypadku toru many, pola presji będą odpowiadać punktom losu. Wydanie jednego punktu presji jest równoznaczne z wydaniem jednego punktu losu, co oznacza, że każde pole to jeden “magiczny” punkt losu. W związku z tym, każde pole presji będzie miało wartość 1 presji, bez względu na długość toru.

Żeby móc z nich korzystać, czarodziej musi wykupić sztuczkę, która umożliwi im dostęp do toru presji. W podręczniku do Fate Core na stronie 92 znajdują się informacje o sztuczkach aktywowanych punktami losu. Dobrą praktyką w takich wypadkach jest zastąpienie standardowego dla sztuczek warunku “raz na sesję” albo “w określonych okolicznościach” wydaniem presji many. Przykładowo mag może cały czas rzucać ogniste pociski skierowane w pojedynczy cel, nie wydając na to presji many (traktujemy to jak normalny atak zasięgowy). Jednak zaatakowanie całej strefy wymaga sztuczki Ognista kula: zaznacz jedno pole presji, żeby objąć atakiem wszystkie cele znajdujące się w wybranej przez ciebie strefie.

Fate Accelerated Edition przedstawia podobny schemat dla tworzenia sztuczek i można go łatwo zmodyfikować, żeby wykorzystywaniem presji zastąpić warunek “raz na sesję”. Oczywiście Fate Core i FAE są ze sobą kompatybilne, więc z łatwością możesz przenieść opcje tworzenia sztuczek z jednego systemu do drugiego.

Pozbywanie się presji

Kiedy już zaznaczysz pola na torze presji, trzeba się jej jakoś pozbyć. Standardowa metoda przewiduje, że po zakończonym konflikcie, jeśli twój bohater ma możliwość złapania oddechu, presja zostaje wymazana z karty postaci. Jest ona prosta i nie wymaga przesadnego śledzenia zmian na karcie. Jednak w niektórych sytuacjach można zmienić sposób, w jaki presja zostaje usunięta. Wspomniany wcześniej tor amunicji wymaga testu Zasobów, co reprezentuje zakup naboi. Z kolei tor bogactwa z Fate System Toolkit odnawia się w specjalny sposób. W dużym skrócie – bohater musi znaleźć “paczki z pieniędzmi” w postaci skarbów albo wynagrodzenia, a wartość takiej paczki jest jednocześnie liczbą odzyskanych pól presji.

Wybrana metoda powinna bazować na tym, co już wiemy o nowym torze presji. Co reprezentuje i dlaczego jest na karcie postaci? Jeśli chcesz stworzyć tor presji przeznaczony dla superbohaterów, to powinien odnawiać się szybko, jeśli postacie mają częściej zachowywać się bohatersko. Z drugiej strony możesz wykorzystać bardziej realistyczny tor presji, przy którym za moc trzeba słono zapłacić i nawet najprostsze zaklęcia są potężne. W takim wypadku odnowienie toru presji powinno być proporcjonalnie trudne.

Mana to energią, którą łatwo jest wykorzystać, ale odnawia się powoli (wiemy to z fabularnego tła, które ustaliliśmy wcześniej). Dlatego też skorzystamy z trzeciej opcji: stopniowej redukcji. Zamiast zupełnie wymazywać pole presji z toru pod koniec sceny, wymaże je i zaznacz pole znajdujące się po lewej stronie. Jeśli odnawiasz pierwsze pole presji, po prostu wymaż zaznaczenie. Dzięki tej metodzie co scenę masz zagwarantowane jedno wolne pole presji. Mana wykorzystywana jest jedynie do aktywowania najpotężniejszych zaklęć, więc czarodziej wciąż może używać słabszych zaklęć za darmo.

Poniżej znajdziesz opis toru presji many w całej okazałości.

Mana

Mana jest efemerycznym źródłem energii, po którą magowie sięgają, żeby zasilić nią swoje moce. Łatwo ją wykorzystać, ale odnawia się powoli. Korzystając z niej magowie mogą dysponować niewyobrażalnymi mocami destrukcji i kreacji.

Dostęp do many

Żeby mieć dostęp do toru presji many, koncepcja bohatera musi odnosić się do magicznego treningu postaci albo określać jego status czarodzieja. Tor ma początkowo 2 pola i dostajesz +1 pole za każde dwie wykupione magiczne sztuczki. Maksimum to 5 pól. Każde pole presji many ma wartość 1.

Wykorzystywanie many

Z presji many można korzystać jedynie za pomocą odpowiednich sztuczek. Każda stworzona sztuczka, która wymagałaby użycia punktu losu do jej aktywacji, może zamiast tego korzystać z presji many. Żeby sztuczka została uznana za magiczną, musi modyfikować albo wzmacniać twoje zdolności rzucania zaklęć, nawet jeśli nie oznacza to jednoczesnego korzystania z presji many.

Odzyskiwanie many

Pod koniec każdej sceny gry usuń jeden punkt presji z toru many. Wymaż pole presji i zaznacz sąsiadujące z nim po lewej stronie. Jeżeli to pierwsze pole presji, po prostu wymaż je – cała presja została usunięta.

Przykładowe sztuczki

Rozrywając okowy grawitacji. Kiedy osiągniesz imponujący sukces podczas tworzenia aspektu takiego jak Pułapka grawitacyjna (lub podobnego), możesz zadać cios o wartość 2 przebić, rezygnując jednocześnie z normalnych korzyści wynikających z imponującego sukcesu.

Ognista kula. Zaznacz jedno pole presji many, żeby objąć atakiem wszystkie cele znajdujące się w wybranej przez ciebie strefie (Fate Core strona 207).

Skoncentrowana eksplozja. Wybierz jeden ze swoich magicznych ataków. Zaznacz jedno pole presji many, żeby dodać premię +2 to testu ataku z wykorzystaniem wybranego zaklęcia.

Władca natury. Kiedy rzucasz zaklęcie kontrolujące roślinność wokół ciebie, dostajesz premię +2 do rzutu na stworzenie przewagi.

Magiczny pocisk. Kiedy atakujesz kilka celów naraz, rozdzielając pomiędzy przebicia (Fate Core strona 206) otrzymujesz +2 do rzutu na atak.

Wszechstronna magia. Raz na scenę możesz zaznaczyć pole presji many zamiast wydawania punktu losu, żeby wywołać koncepcję bohatera.