Modyfikacja umiejętności: Kwestia Przetrwania

Ryan Macklin

tłumaczył Piotr Płocki

Podstawowa lista umiejętności z podręcznika do Fate Core ma jedynie 18 pozycji. Przez to ograniczenie, na liście znajduje się kilka osobliwości, a niektóre kwestie musiały zostać pominięte. Dla różnych światów powinieneś tworzyć różne listy umiejętności. Cytując fragment Fate Core System:

Kiedy tworzysz swój własny świat, korzystając z mechaniki Fate, powinieneś także zadbać o zrobienie własnej listy umiejętności. Ta zaprezentowana w podręczniku jest dobrym punktem wyjścia do tego, ale tworzenie umiejętności charakterystycznych dla twojej konwencji sprawi, że będzie ona zdecydowanie pełniejsza, a także jej mechanika będzie wspierała fabułę.

Podręcznik oczywiście nie wyjaśnia dokładnie tego zagadnienia. Częściowo dlatego, że nie ma na to jedynego słusznego sposobu, a częściowo, bo prowadzenie za rękę nie jest zadaniem podręcznika. W niniejszym artykule przedstawiam nową umiejętność, tłumacząc jednocześnie cały proces jej powstawania. Tym sposobem rzucę trochę światła na to, w jaki sposób podejmować decyzje podczas tworzenia nowej listy umiejętności oraz omówię dodatkowe elementy mechaniczne, które powstały jako efekt modyfikacji dwóch umiejętności. Ponieważ nie ma na to jednego słusznego sposobu, należy potraktować ten artykuł jako przykład, który może zostać wykorzystany w niezmienionej formie lub posłużyć za inspirację dla własnych modyfikacji.

Tworzenie umiejętności Przetrwanie

Jest pewien archetyp postaci, którego podstawowa lista nie wspiera zbyt dobrze: surwiwalista. Będzie nim Aragorn z Władcy Pierścieni, który wykorzystuje swoją znajomość dziczy; będzie nim ulicznik, który potrafi przetrwać w miejskiej dżungli; będzie nim również Robinson Crusoe lub Oliver Queen (szczególnie w serialu Arrow) i tak dalej.

Proporcja 18 umiejętności dostępnych na liście do 10 wybieranych przez graczy w trakcie tworzenia bohatera (nazywam ją “Regułą 55%” – ale o tym za chwilę) jest kluczowa w ekonomii umiejętności Fate, ponieważ oznacza to, że postać może zabłysnąć, wykorzystując mniej więcej połowę umiejętności. Żeby zbytnio nie naruszać tej proporcji, zmienię tylko jedną umiejętność. Naturalnym wyborem będzie Spostrzegawczość, co zaraz wyjaśnię.

Zabawa Regułą 55%

Jest kilka wyjątków od Reguły 55%, które powinieneś wziąć pod uwagę przy tworzeniu nowej listy umiejętności:

  • Umiejętności zarezerwowane dla wybranych jednostek nie liczą się do liczby umiejętności wybieranych przez graczy w trakcie tworzenia postaci.
  • Umiejętności, które należą do szerszych kategorii, ale są podzielone na węższe specjalizacje, liczymy jako jedną umiejętność.

Nietypowe zdolności, takie jak magia lub psionika, zazwyczaj są przedstawiane jako Atuty (Rozdział 11 Fate Core System). Niektóre Atuty lepiej sprawdzają się jako unikalne umiejętności niż jako dodatkowy element umiejętności podstawowych. Ten rodzaj umiejętności nie wlicza się do proporcji, ponieważ nie są one dostępne dla każdego. Co więcej, gracz, który decyduje się wziąć taką umiejętności, robi to kosztem kompetencji w innych dziedzinach, ponieważ chce, żeby jego postać odznaczała się nietypowymi zdolnościami.

Na przykład, ktoś może wybrać Psionikę zamiast Strzelania (ponieważ posiada sztuczkę Pociski Psioniczne) lub zamiast Budowy (ponieważ nie potrzebuje fizycznej sprawności, żeby podnosić przedmioty za pomocą Telekinezy). Proporcja zostaje co prawda lekko naruszona, ale zakres kompetencji wymuszony przez liczbę umiejętności wybieranych podczas tworzenia postaci pozostaje bez zmian.

Podobnie będzie, gdy rozbijesz jedną umiejętność na różne specjalizacje. Wiedzę można w ten sposób podzielić na Wiedzę ogólną (szerokie wykształcenie), Nauki ścisłe (wiedza techniczna) oraz Wiedzę tajemną (sprawy związane z okultyzmem, duchowością i religią itd.). W takiej sytuacji nie ma potrzeby zwiększać liczby umiejętności wybieranych podczas tworzenia postaci. W światach, w których takie specjalizacje mają znaczenie (jak w Achtung! Cthulhu, gdzie Wiedza została rozbita, jak w powyższym przykładzie), gracze myślą o specjalizacji, podobnie jak przy wybieraniu Wiedzy z podstawowej listy umiejętności Fate Core. Zawsze mają w głowie pomysł na konkretny klimat swojego bohatera. Jeśli więc gracz zdecyduje się na dwie albo więcej umiejętności tego rodzaju, to świetnie! Co prawda zmniejszy to potencjalną liczbę umiejętności, które mógłby wykorzystać na umiejętności przydatne podczas konfliktu, ale jego postać zyska przywilej wiedzy i zdolności poznania, co dla niektórych graczy jest istotne.

Reguła 55% nie polega więc na ścisłym trzymaniu się cyferek – miej to na uwadze, kiedy tworzysz swój świat. Równie istotne jest zrozumienie roli każdej umiejętności w ekonomii.

Kanibalizacja Spostrzegawczości

Spostrzegawczość jest prawdopodobnie drugą najdziwniejszą umiejętnością, zaraz po Zasobach, które zasługują na osobny artykuł lub nawet kilka. Odpowiada za świadomość otoczenia, bierną obserwację i refleks w konfliktach fizycznych (kolejność w inicjatywie). Zanim przejdziemy do tworzenia umiejętności Przetrwanie, przyjrzyjmy się poszczególnym zastosowaniom Spostrzegawczości.

Zacznijmy od biernej obserwacji, w przypadku której Mistrza Gry zarządza test Spostrzegawczości, żeby sprawdzić, czy za pomocą wzroku i słuchu postać zdołała zarejestrować coś istotnego. Takie zastosowanie Spostrzegawczości powinny pokryć pozostałe umiejętności. Wprawdzie do odkrywania używamy zazwyczaj Śledztwa, ale inne umiejętności też mogą nam w tym pomóc. Wiedza może okazać się pomocna, kiedy postać odkrywa, że tajemnicza inskrypcja zawiera w sobie hasło do magicznego otwarcia drzwi. Strzelanie pozwala zorientować się, z jakiej broni właśnie wystrzelono (typowe dla Eliota z serialu Uczciwy Przekręt “To bardzo charakterystyczny dźwięk.”). Empatia może posłużyć do wykrywania kłamstw itd. Każda sytuacja, w której mózg postaci automatycznie reaguje na bodziec, może oznaczać użycie umiejętności w taki właśnie sposób, ponieważ osoby wyszkolone w określonej dziedzinie są bardziej wyczulone. W ten sam sposób Przetrwanie może dostarczyć takich informacji, jak dostrzeżenie przydatnego przedmiotu w błocie, wykrycie zagrożenia itd.

Pod koniec artykułu przeanalizujemy to nieco szerzej.

Konstrukcja Przetrwania

Pozostałe dwa elementy – świadomość sytuacyjna oraz ustalanie inicjatywy – stanowią funkcje umiejętności, którą nazwiemy Przetrwaniem. To jednak za mało, ponieważ w obecnej formie nie pomoże przeżyć w dziczy wcześniej wspomnianym bohaterom z filmów i książek. Zapożyczymy więc elementy Wiedzy w akcjach Przezwyciężania i Uzyskiwania przewagi.

Być może pomyślisz sobie “Przecież Wiedza już pokrywa takie sytuacje.” To prawda, ale nie oddaje specyfiki tego typu bohaterów w wyraźny sposób. Ulicznik zna dobrze ulicę, ale nie posiada szerokiego zakresu zdolności, jakie daje Wiedza; Oliver Queen jest bystry, ale bliżej mu do osoby z wysokim Przetrwaniem niż Wiedzą. Nie usuniemy jednak tych elementów z Wiedzy całkowicie – osoba ze Świetną Wiedzą będzie chodzącą encyklopedią, która jest w stanie wskazać różne rośliny i zwierzęta leśne, ale nie będzie zbyt użyteczna w akcji. Tak samo osoba o Świetnym Przetrwaniu opowie o życiu na pustyni, ale inne tematy będą poza jej specjalizacją.

W Fate mamy już do czynienia z precedensem dublowana się funkcji umiejętności: Sprawność i Walkę można wykorzystać do obrony podczas bezpośredniego starcia, a Budowa i Sprawność pozwalają poradzić sobie w trudnych sytuacjach – to nic nowego. W ten sposób mechanika Fate podkreśla, jak bardzo bohaterowie są kompetentni.

Konstrukcję Przetrwania z wykorzystaniem Spostrzegawczości i Wiedzy mamy już za sobą. Czas więc poruszyć kolejny temat…

Przetrwanie jako umiejętność Obrony

W scenach filmowych Sprawność służy do obrony przed Strzelaniem. Skoro jednak Przetrwanie ma, chociaż częściowo pomagać w pozostawaniu przy życiu, to należałoby rozwinąć je również o elementy związane z unikaniem ataków zasięgowych (padanie na ziemię, chowanie się za zasłoną). W zależności od narracji w scenie, użycie Przetrwania może mieć nawet większy sens niż korzystanie ze Sprawności. Dodajmy więc ten element do zastosowań Przetrwania.

Warto jeszcze nadmienić o jednej rzeczy: jeśli uważasz, że powyższe rozwiązanie to zbyt wiele jak na jedną umiejętność, możesz zawsze stworzyć odpowiednią sztuczkę. Ja jednak nie widzę problemu, ponieważ Przetrwanie nie służy do ataku i nie pozwala też bronić się przed bezpośrednimi atakami.

Przetrwanie

Przetrwanie to umiejętność odpowiadająca za fizyczną wytrzymałość i zdolności potrzebne do przeżycia w terenie, niezależnie od tego, czy jest to dżungla, pustynia, czy nawet ulice lub miejskie kanały. Odpowiada także za świadomość sytuacyjną – ogólną percepcję i zdolność wykrywania w mgnieniu oka zagrożenia, które znajduje się w otoczeniu postaci.

Przezwyciężanie: Za pomocą Przetrwania można przezwyciężać przeszkody związane z otoczeniem, takie jak odnajdywanie drogi przez trudny teren, zbieranie żywności i wody pitnej itd. Przetrwanie opiera się na reakcji: wykrycie niebezpieczeństwa, usłyszenie przeciwnika za sobą, dostrzeżenie ukrytego pistoletu. Dodatkowo Przetrwanie można wykorzystać do leczenia fizycznych konsekwencji, o ile dostępne są odpowiednie zaopatrzenie i czas.

Uzyskanie przewagi: Przetrwanie pozwala tworzyć aspekty związane z obserwacją otoczenia – znajdowaniem drogi ucieczki z zawalonego budynku, wypatrywaniem kogoś w tłumie, tropieniem zwierzyny itd. W przypadku obserwowania człowieka Przetrwanie może wskazać, co się z nim dzieje powierzchownie – aby dostrzec zmiany wewnętrzne, należy użyć Empatii. Za pomocą Przetrwania można znaleźć Drogę Ucieczki z budynku lub Subtelną Lukę w obronie przeciwnika. Możesz na przykład wykonać test Przetrwania podczas bójki karczemnej, żeby zauważyć rozlaną ciecz tuż obok stóp przeciwnika, na której może się poślizgnąć. Przetrwanie pozwala również wykorzystywać otoczenie na swoją korzyść, jak przy tworzeniu pułapek lub okopów, poszukiwaniu zaopatrzenia, budowaniu schronienia itd.

Atak: Przetrwanie nie jest używane do Ataku.

Obrona: Przetrwanie służy między innymi do obrony przeciwko Ukrywaniu, kiedy przeciwnik usiłuje podkraść się lub przygotować zasadzkę, oraz żeby odkryć, czy jest się obserwowanym. Przetrwania można także użyć do obrony przed atakami, ale tylko wtedy, gdy znajdujesz się na pozycji obronnej, na przykład w okopie lub bunkrze. (W przeciwieństwie do Sprawności, która pozwala unikać ataków poprzez poruszanie się.)

Specjalne: Przetrwanie zastępuje Spostrzegawczość przy ustalaniu inicjatywy w konflikcie fizycznym.

Inicjatywa dla wszystkich!

Nie każdy wielki wojownik jest mistrzem sztuki przetrwania. Tego typu postacie mogą zwiększyć swoje szanse w inicjatywie za pomocą sztuczek umożliwiających zamianę umiejętności.

Sztuczki Przetrwania

Wyczucie zagrożenia oraz Ekspert od mowy ciała z podręcznika Fate Core powinny się nieźle sprawdzić jako sztuczki Przetrwania. Instynktowny strzał również powinien pasować, w zależności od waszych upodobań. Poniżej znajdują się nowe przykładowe sztuczki dla Przetrwania.

  • Zwierzęcy zmysł: Doskonale rozumiesz dzikie zwierzęta. Użyj Przetrwania zamiast Empatii i Relacji, kiedy obcujesz ze zwierzętami.
  • Władca natury: Wybierz jeden rodzaj terenu. Raz na scenę, kiedy usiłujesz uzyskać przewagę poprzez przeszukiwanie lub przygotowywanie otoczenia tego rodzaju, otrzymujesz dodatkowe darmowe wywołanie aspektu.
  • Medycyna naturalna: Spędziłeś dużo czasu w głuszy i nauczyłeś się wykorzystywać w leczeniu otaczającą cię naturę. Możesz używać Przetrwania do leczenia fizycznych konsekwencji. (Uwaga od autora: Nie jestem pewien, czy funkcja ta powinna być częścią umiejętności, czy sztuczką i czasami myślę, że wracanie do zdrowia po otrzymaniu umiarkowanej konsekwencji stanowi nieodłączny element Przetrwania.)
  • Mistrz ringu: Jeśli masz choćby przeczucie, że może dojść do rękoczynów, możesz użyć Walki zamiast Przetrwania podczas ustalania inicjatywy oraz kiedy usiłujesz dostrzec ukryte zagrożenia związane z walką.
  • Na uczelni jak w domu: Nieważne czy przeszukujesz bibliotekę, czy przechadzasz się po ogrodzie kampusu, nikt cię nie zaskoczy na twoim terenie. Użyj Wiedzy zamiast Przetrwania lub Empatii podczas ustalania inicjatywy.

Uatrakcyjnianie biernej obserwacji

Skoro już dokładnie opisaliśmy Przetrwanie, modyfikowanie listy umiejętności można uznać za zakończone, prawda? No cóż, w zasadzie tak, ale nie musimy na tym poprzestawać. Wspomniałem wcześniej, że rozdzielamy bierną obserwację, która jest elementem Spostrzegawczości, pomiędzy wszystkie umiejętności. Pójdźmy więc o krok dalej i zróbmy z tego nową mechanikę: automatyczną obserwację.

Chodzi o to, żeby nagradzać postacie kompetentne w jakiejś dziedzinie (tyczy się to każdej postaci w Fate) upewniając się, że nie ominą ważnej informacji. Automatyczna obserwacja daje dodatkową korzyść z posiadania umiejętności na poziomie co najmniej Dobrym: automatyczny sukces w przezwyciężaniu i uzyskaniu przewagi w czasie biernej obserwacji. Innymi słowy, postacie są tak dobre, że rzuty związane z wykorzystywaniem zmysłów w sposób refleksyjny nie są potrzebne. W sytuacji, kiedy MG zażądałby testu związanego z nasłuchiwaniem lub obserwacją, uznajemy go za udanego. Wysoka Spostrzegawczość nie będzie już oznaczać, że dana postać będzie dostrzegać wszystko. Zamiast tego, postać o wysokiej Sprawności pozna styl walki przeciwnika, postać o wysokiej Kradzieży zobaczy ślady wokół zamka lub na oknie, sugerujące wcześniejszy włam itd.

Postacie wykonują akcje dotyczące aktywnej obserwacji jak do tej pory. Uzyskanie przewagi oraz inne akcje wymagające koncentracji nie ulegają zmianie. To bardziej domena Śledztwa niż Spostrzegawczości lub też innych umiejętności, zależnie od sytuacji.

Oprócz tego bohaterowie z umiejętnością na poziomie Świetnym lub wyższym zyskują coś jeszcze – uznajemy, że bierna obserwacja za ich pomocą kończy się imponującym sukcesem. Oznacza to dodatkowe darmowe wywołania lub inne korzyści płynące z bycia ekspertem w danej dziedzinie.

W światach, w których zdobywanie wiedzy może być potencjalnie niebezpieczne – choćby w tych, w których istotna jest walka o swoją poczytalność – automatyczny sukces w biernej obserwacji może być rzeczą niebezpieczną, a co za tym idzie bardziej interesującą. Nawet jeśli nie korzystasz z takiego rozwiązania, dodatkowe reguły podkreśla zdolności umysłowe i poznawcze każdej postaci.

Mam nadzieję, że dobrze bawiliście się przy lekturze tego poradnika o tworzeniu umiejętności i rozszerzania ich listy. Udanej gry!